Rijkswaterstaat en duurzaamheid: bouwen aan een toekomstbestendig Nederland
Rijkswaterstaat beheert en ontwikkelt een groot deel van de Nederlandse infrastructuur. De organisatie is verantwoordelijk voor onder meer rijkswegen, vaarwegen en waterkeringen. Dat werk heeft een aanzienlijke impact op het klimaat, het gebruik van grondstoffen en de natuur. Daarom speelt duurzaamheid een steeds belangrijkere rol in de manier waarop Rijkswaterstaat projecten voorbereidt, uitvoert en beheert.
Wat betekent duurzaamheid voor Rijkswaterstaat?
Voor Rijkswaterstaat gaat duurzaamheid niet alleen over minder uitstoot. Het omvat ook zuinig omgaan met materialen, de gevolgen van klimaatverandering opvangen en natuur en biodiversiteit beschermen. Bij de aanleg en het onderhoud van infrastructuur probeert de organisatie rekening te houden met de hele levenscyclus: van ontwerp en materiaalkeuze tot gebruik, onderhoud en hergebruik.
Rijkswaterstaat werkt toe naar klimaatneutraal en circulair werken. Dat betekent onder meer dat projecten minder broeikasgassen uitstoten en dat grondstoffen zo veel mogelijk opnieuw worden gebruikt. De organisatie heeft daarvoor duurzaamheidsambities vastgelegd, waaronder het terugdringen van het gebruik van primaire grondstoffen.
Minder uitstoot bij aanleg en onderhoud
De aanleg en het onderhoud van wegen, bruggen en sluizen vragen energie en materialen. Ook het transport van bouwstoffen en het gebruik van machines veroorzaken uitstoot. Rijkswaterstaat kan die impact beperken door bijvoorbeeld efficiëntere bouwmethodes toe te passen, materieel te elektrificeren en waar mogelijk gebruik te maken van schonere brandstoffen.
Ook de aanbesteding van projecten speelt een rol. Door duurzaamheid mee te nemen in de voorwaarden en beoordeling van opdrachten, kan Rijkswaterstaat marktpartijen stimuleren om met innovatieve oplossingen te komen. Zo wordt duurzaamheid niet alleen een aandachtspunt voor de opdrachtgever, maar ook voor ontwerpers, aannemers en leveranciers.
Circulair bouwen en materialen hergebruiken
In een circulaire economie blijven materialen en producten zo lang mogelijk in gebruik. Bij infrastructuur kan dat bijvoorbeeld betekenen dat onderdelen van een brug of weg bij renovatie worden hergebruikt, of dat materialen zorgvuldig worden teruggewonnen wanneer een constructie wordt vervangen.
Rijkswaterstaat onderzoekt en past oplossingen toe die het gebruik van nieuwe grondstoffen kunnen beperken. Denk aan hergebruik van bouwmaterialen, ontwerpen die later makkelijker aanpasbaar of demonteerbaar zijn, en het verlengen van de levensduur van bestaande infrastructuur. Dat vraagt om goede planning: materialen moeten beschikbaar zijn op het juiste moment en voldoen aan de nodige kwaliteits- en veiligheidseisen.
Infrastructuur aanpassen aan klimaatverandering
Duurzaamheid betekent ook dat Nederland voorbereid moet zijn op extremer weer, hogere waterstanden, droogte en hitte. Rijkswaterstaat beheert waterkeringen en watersystemen en speelt daardoor een belangrijke rol bij waterveiligheid en waterbeheer. Tegelijk moet infrastructuur bestand zijn tegen veranderende omstandigheden. Dat vraagt om toekomstgerichte keuzes bij onderhoud en vernieuwing.
Klimaatadaptatie en klimaatmitigatie vullen elkaar aan. Mitigatie beperkt de uitstoot die klimaatverandering veroorzaakt; adaptatie maakt de leefomgeving en infrastructuur weerbaarder tegen de gevolgen ervan.
Ruimte voor natuur en biodiversiteit
Wegen en waterwegen kunnen natuurgebieden versnipperen en invloed hebben op planten en dieren. Bij projecten kan Rijkswaterstaat daarom aandacht besteden aan natuurvriendelijk ontwerp en beheer. Voorbeelden zijn ecologische verbindingen, faunapassages en maatregelen die de leefomgeving van planten en dieren ondersteunen.
De mogelijkheden verschillen per locatie en project. Een aanpak die rekening houdt met de omgeving kan helpen om infrastructuur beter te laten aansluiten op het landschap en de natuur.
Een blijvende opgave
De duurzaamheidsopgave is groot. Rijkswaterstaat moet bestaande infrastructuur veilig en betrouwbaar houden, terwijl materialen, energie en ruimte niet onbeperkt beschikbaar zijn. Bovendien moeten nieuwe technieken in de praktijk haalbaar zijn en voldoen aan strenge eisen voor veiligheid en levensduur.
Door duurzaamheid mee te nemen in ontwerp, aanbesteding, bouw en beheer kan Rijkswaterstaat de impact van infrastructuur stap voor stap verkleinen. Dat vraagt om samenwerking met overheden, kennisinstellingen, bedrijven en de omgeving. Zo kan de infrastructuur niet alleen vandaag functioneren, maar ook bijdragen aan een toekomstbestendig Nederland.
Zes Duurzaamheidstips voor een Groener België: Inspiratie van Rijkswaterstaat
- Kies vaker voor de fiets of het openbaar vervoer.
- Beperk onnodige verplaatsingen en combineer ritten.
- Gebruik water zuinig en voorkom vervuiling van rivieren.
- Hergebruik materialen en vermijd wegwerpproducten.
- Kies energiezuinige oplossingen waar dat kan.
- Volg projecten van Rijkswaterstaat rond natuur en klimaat.
Kies vaker voor de fiets of het openbaar vervoer.
Een eenvoudige manier om duurzamer te reizen, is vaker de fiets of het openbaar vervoer te nemen. Voor korte afstanden is de fiets vaak een vlot en gezond alternatief voor de auto. Moet je verder weg, dan kan de trein of bus helpen om je verplaatsing met anderen te delen en de uitstoot per reiziger te beperken. Door bewuster je vervoermiddel te kiezen, draag je bij aan minder verkeer en een duurzamere mobiliteit.
Beperk onnodige verplaatsingen en combineer ritten.
Beperk onnodige verplaatsingen en combineer ritten waar mogelijk. Door meerdere afspraken of taken in één verplaatsing te plannen, zijn er minder ritten nodig en daalt de uitstoot van broeikasgassen. Dat sluit aan bij de duurzaamheidsambities van Rijkswaterstaat: bewuster omgaan met energie en de impact van activiteiten op het klimaat verkleinen. Ook carpoolen, fietsen of het openbaar vervoer nemen, kan helpen om verplaatsingen duurzamer te maken.
Gebruik water zuinig en voorkom vervuiling van rivieren.
Ga zuinig om met water en help mee om rivieren proper te houden. Laat de kraan niet onnodig lopen, gebruik water bewust en gooi geen olie, verf, medicijnen of andere schadelijke stoffen in de gootsteen of het toilet. Zulke stoffen kunnen via het afvalwater in het milieu terechtkomen en de waterkwaliteit en het leven in en rond rivieren aantasten. Lever chemisch afval en ongebruikte medicijnen daarom in bij een geschikt inzamelpunt. Zo draag je bij aan duurzaam waterbeheer en gezonde rivieren.
Hergebruik materialen en vermijd wegwerpproducten.
Hergebruik materialen en vermijd wegwerpproducten waar dat kan. Bij infrastructuurprojecten kan materiaal uit bestaande wegen, bruggen of gebouwen soms een tweede leven krijgen, waardoor minder nieuwe grondstoffen nodig zijn en afval beperkt blijft. Door daarnaast te kiezen voor herbruikbare oplossingen in plaats van producten die na één gebruik worden weggegooid, verklein je de milieu-impact. Zo draagt slim materiaalgebruik bij aan de duurzaamheidsambities van Rijkswaterstaat.
Kies energiezuinige oplossingen waar dat kan.
Kies energiezuinige oplossingen waar dat kan. Zo kan Rijkswaterstaat het energieverbruik en de uitstoot bij de aanleg, het beheer en het onderhoud van infrastructuur beperken. Denk aan energiezuinige verlichting, elektrische machines en slimme installaties die alleen werken wanneer dat nodig is. Door bij elke keuze rekening te houden met het energieverbruik, dragen kleine verbeteringen samen bij aan een duurzamere infrastructuur.
Volg projecten van Rijkswaterstaat rond natuur en klimaat.
Volg de projecten van Rijkswaterstaat rond natuur en klimaat om te ontdekken hoe Nederland werkt aan duurzamere infrastructuur en een leefbare omgeving. Zo krijg je een inkijk in initiatieven voor natuurherstel, biodiversiteit, waterveiligheid en klimaatbestendige wegen en waterwegen. De projectupdates tonen welke oplossingen in de praktijk worden toegepast en hoe ze bijdragen aan een toekomstbestendig Nederland.
